Kısa cevap: Makat çatlağı (anal fissür), en sık sert dışkının anal kanalın hassas iç yüzeyinde küçük bir yırtık oluşturmasıyla gelişir. Kabızlık, ıkınma ve tekrarlayan ishal başlıca nedenlerdir. Uzayan olgularda iç sfinkter kasındaki spazm bölgesel kanlanmayı azaltarak iyileşmeyi zorlaştırabilir.
Makat çatlağı neden olur?
Makat çatlağının en yaygın nedeni sert ve büyük dışkının geçişi sırasında anal kanalın yüzeyinde oluşan travmadır. Yırtık ağrıya, ağrı da kas spazmına yol açabilir. Bu döngü sürdüğünde çatlak kronikleşebilir.
Makat çatlağına yol açabilen durumlar nelerdir?
- Kabızlık ve sert dışkılama
- Dışkılama sırasında uzun süre ıkınma
- Tekrarlayan veya uzun süren ishal
- Gebelik ve vajinal doğum sonrası dönem
- Crohn hastalığı gibi inflamatuvar bağırsak hastalıkları
- Daha seyrek olarak enfeksiyonlar veya anal bölgeyi etkileyen başka hastalıklar
Makat çatlağı kaç günde iyileşir?
Yeni gelişen anal fissürlerin bir bölümü dışkının yumuşatılması ve zorlanmanın azaltılmasıyla birkaç hafta içinde iyileşebilir. Ağrının azalması tam iyileşme anlamına gelmez; iyileşme süresi kişiye ve fissürün özelliklerine göre değişir. Uzayan veya sık tekrarlayan yakınmalar hekim değerlendirmesi gerektirir.
İyileşmeyi hangi faktörler etkiler?
- Kabızlığın ve sert dışkılamanın sürmesi
- İç sfinkter kasındaki spazmın devam etmesi
- Dışkılama sırasında uzun süre ıkınma
- Çatlağın kronikleşmesi veya tekrar tekrar açılması
- Crohn hastalığı gibi altta yatan başka bir hastalık bulunması
İyileşme sürecinde nelere dikkat edilebilir?
Dışkının yumuşak tutulması, yeterli sıvı alınması, kişiye uygun lif tüketimi, dışkılama isteğinin ertelenmemesi ve uzun süre ıkınılmaması iyileşmeyi destekleyebilir. Ilık oturma banyosu ağrı ve spazmı azaltabilir. Reçeteli krem, botulinum toksini veya cerrahi seçenekler yalnız hekim değerlendirmesiyle planlanmalıdır.
Makat çatlağı neden geçmez?
Sert dışkılama yırtığı yeniden açabilir. Kronik fissürde kas spazmı bölgesel kanlanmayı azaltarak iyileşmeyi geciktirebilir. Orta hattın dışında bulunan, birden fazla olan veya alışılmadık görünüm taşıyan fissürlerde başka hastalıklar araştırılmalıdır.
Makat çatlağının belirtileri nelerdir?
En tipik belirti dışkılama sırasında başlayan keskin ağrıdır. Ağrı, dışkılama sonrasında dakikalar veya saatler boyunca yanma biçiminde sürebilir. Tuvalet kâğıdında ya da dışkının üzerinde az miktarda parlak kırmızı kan görülebilir.
Anal kanama yalnızca fissüre veya hemoroide bağlanmamalıdır. Tekrarlayan kanama, dışkılama alışkanlığında değişiklik, kilo kaybı veya kansızlık varsa hekim değerlendirmesi gerekir.
Akut ve kronik anal fissür arasındaki fark nedir?
ASCRS kılavuzunda altı haftadan kısa süren fissürler akut olarak tanımlanır. Daha uzun süren çatlaklarda kenarlarda kalınlaşma, bekçi memesi denilen deri katlantısı ve tabanda kas liflerinin görülmesi gibi kronikleşme bulguları gelişebilir. Sürenin yanında muayene bulguları da tedavi seçimini etkiler.
Makat çatlağı hemoroid ile aynı şey midir?
Hayır. Anal fissür, anal kanal yüzeyindeki bir yırtıktır; hemoroid ise anal kanal ve çevresindeki damar yastıkçıklarının büyümesi veya yer değiştirmesiyle ilişkili bir durumdur. İki hastalık da kanamaya neden olabilse de ağrının biçimi ve muayene bulguları farklıdır.
Belirtiler ve tedavi seçenekleri için anal fissür tedavisi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Hangi durumlarda muayene gerekir?
- Ağrı veya kanama bir haftadan uzun sürüyorsa
- Şikâyetler giderek artıyorsa
- Çatlak orta hattın dışında veya birden fazla yerdeyse
- Ateş, akıntı, şişlik ya da apse şüphesi varsa
- Kişide inflamatuvar bağırsak hastalığı veya bağışıklık sorunu bulunuyorsa
Sık sorulan sorular
Stres makat çatlağı yapar mı?
Stres tek başına doğrudan neden kabul edilmez; ancak bağırsak alışkanlığını ve kabızlığı etkileyerek dolaylı katkıda bulunabilir.
Makat çatlağı kansere dönüşür mü?
Tipik anal fissür kansere dönüşmez. Bununla birlikte iyileşmeyen, alışılmadık yerde bulunan veya görünümü farklı lezyonlarda başka hastalıkların dışlanması gerekir.
Her kanama makat çatlağı mıdır?
Hayır. Hemoroid, bağırsak hastalıkları ve kolon-rektum tümörleri de kanamaya neden olabilir. Kanamanın kaynağı muayene ile belirlenmelidir.
Tıbbi bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir.
Yasal uyarı: ⚠️ 12.11.2025 tarihli mevzuat değişikliği nedeniyle yasal uyarı:‼️ Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Lütfen detaylı bilgi için hekiminize başvurunuz.
